Hişmendiya Rojhilat û Rojava û encamên wê-War Botan

 

Çawa kes bê civak nabe, civak jî bê kes nabe. Bi hewcedariyên jiyanê yên bivênevê re kes tên ba hev û civakê ava dikin. Bi avabûna civakê re ji ber domandina jiyaneke aram an jî bi rêk û pêk bi ceribandinan pîvan derdikevin. Ev pîvan bûne zagonên destpêkê û heta niha jî ev zagon tê nivîsîn û li gorî hewcedariyan dê hîn jî bên nivîsîn. Bes bila şaş neyê fêmkirin, hewcedariyên hemû deman ne yên hemû civakê ne. Piraniya van hewcedariyên bûyîn pîvan piştî serdestiya zordariyê li gorî hewcedariyê zordar û zordariyê hatine birêkûpêkkirin.

Hêza peyvê û rêxistinkirin-War Botan

 

Amûra sereke ya hemû mirovahiyê peyv e. Berî peyvê bi aşar û lebitîna destan an jî laşî têkilî hebe jî lê bi pêşketina hiş û hewcedariyên jiyanê yên pircureyî re, vî awayê bi tevgerên laşî têra têkiliyan an jî mebesta xwe anîna ziman nekir û bi demê re (hezaran sal) êdî bi deng navlêkirina tişt û rewşan bi pêş ket. Ev pêşketin li gorî afrîneriya dema xwe jî dewlemendiya zimanan nîşan dida û dide.

Ger ne wisa ba, dê ne wiha ba!-War Botan (Bi Nivîs û Deng)

 

Mînakên cîhanê û yên li welat ev piştrast kiriye ku bêyî xebat û bedel tiştek nayê standin. Divê piştî van gotinên mezin, endam û pêşengên van platforman bikevin her kolan û bajaran û dest bi xebatan bikin.

Kambaxiya populîzmê û çanda hed û sedan-War Botan

 Ji ber kûrahiya bingehên xwe ji kevnariya dîrokê digire, çanda kurdan gelek resen û li gorî rastiya jiyanê hatiye raçandin. Helbet ji ber rêkûpek û berdewam avanebûna dewlet an jî sazîbûnên din piraniya van pîvanan nebûne zagon û nehatine nivîsîn. Nenivîsîna van pîvanan bi aliyên xwe yên neyînî re aliyên xwe yên erênî jî hene. Ev pîvan li gorî hewcedariya civaka kurd bi demê re hatine rakirin an jî hatine guherandin. Vê yekê weke sazbûnên dewletê hwd pêşî li nûjenbûnê negirtiye û ji nûjenbûnê re ti astengî dernexistine. Heta bi kêrî domandina jiyanê tên pîroz in û dema ji hewcedarî yan jî sererastkirina jiyanê re nebin bersiv pîroziya wan radibe û yan tên guhertin an jî avêtin. Ev pêkhatina xwezayî bêyî nivîsandin an jî zagonbûnê li nav civaka kurd bûne pîvan û bi van pîvanan jiyan hatiye meşandin û tê meşandin. Navê van pîvanên jiyana xwezayî, rastker û xweşker kirine 'hed û sed'.

Stûna netewbûnê; Ziman û alfabeyên kurdan-War Botan

 Di nav pîvanên sereke yên netewbûnê de yek ji stûna sereke ziman e. Dema bi çand, erdnîgarî û dîrokê re ziman nebe, angaşta em neteweyeke qedîm in lewaz dimîne û ji aliyê neteweyên din ve dibe mijara niqaşkirin an jî tunehesibandinê. Ji dema serdema ji ber hewcedariyên jiyanê çêbûna ziman û vir de û  piştî veqetîna koman a ji hev a fîzîkî çand û ziman jî pêş ketine û hatine guherîn. Bi van pêşketinan re, dawiya demeke dirêj êdî ji ber van guherînan komên mirovan jî xwe ji hev cuda dîtine. Helbet di destpêkê de ev cudahî di rasthatin an jî têkiliyên komên cuda de, ji derveyî ziman an jî hevfêmkirinê de nebûye sedema tu arîşe û şeran. Xwecudadîtin hebe jî ev cudahî ne sedema êrişan an jî tunehesabandinê bû.

Xweşk û biratiya gelan û rastiya kurdan-War Botan

 Di xwezayê de xwişk û biratî ji heman dayikê bûyînê pênase dike. Di vê bûyînê de hevpariya biyolojîk bingeh e. Li ser vê bingehê jiyana ji bo heman armancê pêkanîn esas e. Di nav şaneya herî biçûka civakê de ango malbatê de armancên weke parastin, têrkirin, pêşeroj avakirin û hwd armancên hevpar in û her kesê endamê malbatê ji bo pêkanîna vê armancê xwe rêkûpêk dike û tekoşînê dimeşîne. Dema keseke derveyî vê armancê tev bigere, tê şiyarkirin û dema ev dûbare bibe ji nava malbatê tê qewirandin. Di vir de xwişk û biratî bi biyolojîk û xwînê dest pê kiribe jî di dawî de vedigere ser esasên malbat û civakbûn parastinê ango ji pîvanên hevpar re xebat kirinê. Di van (kom, malbat hwd) çêbûnê de pîvanên kesan li hemberî kesên din, koman li hemberî komên din parastina navxweyî jî hene. Pîvana sereke jî di nav wekheviyê de xwişk û biratî ye. Dema wekhevî serwer be, motîvasyon û girêdana kesan an jî koman bi armamcê ve xurt e. Dijberî vê dema wekhevî û dad li nava endamên komê de nebe, girêdana ji bo parastin û pêkanîna armancê jî lewaz dimîne. Bi demê re dibe sedema belavbûn û tunebûna komê. Lewra şaneya herî biçûk a komê û malbatê û civakê pêk tîne di encamê de kes in. 

Li hemberî lehiya dîrokî, sekna yekgirtî-War Botan

 Dîrok herikbar e û hêza herka wê jî weke lehiyê ye. Kes û komên xwe ji bo lehiyê amade nekirî bivê û nevê li ber lehiyê dikevin û dixeniqin. Piraniya lehiyan, baş û nebaş her tiştî dide ber xwe û dibe. Lehiyên dîrokî, çiqas talanker û wêranker jî be, gelek caran bi xwe re qirêjiyan jî dibe. Piştî lehiyê cihê lehiyê lê dayî tê maliştin ango paqijkirin. Tişta diyarker amadekariyê an jî pêşbîniyên hatina lehiyê dîtin e û li gorî vê dîtinê amadekarî kirin e. Li gorî amdekariyên hatî kirin, an civak di vê berketina lehiyê de tune dibin an jî kewn û sekna xwe ya heyî wenda dikin û heya lehiyeke din a dîrokê li benda serketinê dimîne. Yên xwedî amadekarî, piştî lehiyê derfeta heyî baş dinirxînin û bi awayeke xurttir ê berî lehiyê serketin pêk tînin.

Zilimkar her mirarên dîrokê ne, mafdar gel e-War Botan

 

Dîrok piranî bi pênûsên serdestan hatibin nivîsîn jî, di rûpelên dîroka rasteqînî de mafdar û xedar her tim ji hev hatina cudakirin. Gelekan di demê xwe de heta mirov dikare bêje demekê piştî wan jî weke hêzdar û mafdar hatine nivîsandin. Ji ber bandora wan a li ser civakê û bi vê bandorê manûplekirina binhişê civakê, gelek ji wan weke qehremanên civakê jî hatine dîtin. Di dîrokê de mînakên piştevaniya civakê ya ji bo Fîrewnên Misrê û Hîtlerê faşîst gelek balkêş in. Civaka ji ber nebûna xwarin û vexwerinê yan jî ewlekariyê xwe spartî Fîrewnan, ji aliyê Fîrewnan ve bi dildarî weke xulam hatine bikaranîn û bi wan pîramîdên îro em dizanin ava kirine. Heta gelek zanayan ev awayê rêveberiyê weke 'Sosyalîzma Fîrewnan' jî bi nav kirine. Herwisa ji ber gefên mirinê û bi manûplasyona nijada pîroz, civaka Cermen piştevaniyeke xurt daye hoveke weke Hîtler. Lê bi herka dîrokê re, bi pêşketina hiş û derfetên jiyanê re îro tişta hatî kirin weke zilmeke herî mezin tê binavkirin.

Hişmendî û stûnên welatparêziyê-War Botan

 

Ji bo netewbûnê hewcedariyên sereke hene. Ger ew hewcedarî nebin an jî ne resen bin, kes nikare li hember yekê din, bi taybetî jî dijminên xwe angaşta netewbûnê pirşterast bike yan jî xwe bi wan dide pejirandin. Pîvanên sereke, çand, ax, dîrok û ziman in. Neteweyên bêerdnigarî, çand, dîrok û ziman li navneteweyî û di zanistê de nayên naskirin. Şerên neteweyên cîhanê li ser van bingehan hatiye û tê kirin. Şerên ji ber azadiya çand, ax û ziman, dirok daye nivîsandin, neteweyan ji ber van stûnên netewbûnê gelek bedelên giranbiha dane. Rûpelên dîrokê jî bi tevkariya pêşketina neteweya xwe re pêşketina cîhanê tê dagirtin ango dîrok bi xwe ji nivîsandina van bedelan pêk tê.

Rojava: Nûnertiya tifaqa kurdan

 
Rojava: Nûnertiya tifaqa kurdan

War Botan

28 Çile 2026, 09:32                   • 1 deqe xwendin

Di vê pêvajoya şerê parastina rêmeta kurdan û Rojava de, bi dilsojiya wendahiyên me re du tiştên ji bo pêşerojeke baş bên avakirin derketin holê; yek, şervanî û rûmetdariya kurdan, du jî tifaqa nav kurdan. Şerê Rojava hemû ol û mezheb û partiyên kurdan li qadan gihandin hev û kirin yek. Bi hev re herikîna qadan re, dilê hemû kurdan bi hev re lê da û ji nav lêvên hemû kurdan dirûşma, ‘Yek e yek e yek e, gelê kurd yek e’ bû dirûşma herî berz.

Rêbaza dagirkeriyê ya ‘parçe bike, bi rê ve bibe’ ji ber encamgirtina demdirêj, xisara zêde veguhezî ‘bi hev bide kuştin, lawaz bike û jê bixwe’. Ev rêbaz dijminên li hemberî berjewendiyên hêzên kapîtalîst kêmtir û lawaztir dike. Herwiha ne aliyekî herdu aliyan dike bendeyên serdestan. Rêya jêxwarina wan kurttir û hêsantir jî dike. Hêzên zordest bi şerê Iraq û Afganistanê têkçûyîna rêbaza berê ‘parçe bike, bi rê ve bibe’ dît û stratejiyeke dagirkirinê ya nû afirand.